สัตว์มองว่าเรา "พูดไม่ได้" เหมือนที่เรามองว่ามัน "พูดไม่ได้" หรือเปล่า?

 

เรื่องสั้นประจำบทความ: ภาษาที่หายไปของเจ้าสองขา

เจ้า "ถ่าน" แมวสีดำขลับนั่งมองเจ้านายของมันที่กำลังพ่นลมออกจากปากไม่หยุด "แก้ว... แก้วกินข้าวยังลูก? มาหาแม่เร็ว"

ถ่านหรี่ตาลง มันไม่เข้าใจหรอกว่า "แก้ว" คืออะไร หรือ "ข้าว" คือคำไหน สำหรับถ่าน มนุษย์ตรงหน้าคือสิ่งมีชีวิตที่น่าสงสาร พวกเขาไม่มีความสามารถในการสื่อสารที่แท้จริงเลย

หู: มนุษย์ขยับหูเพื่อแสดงอารมณ์ไม่ได้เหมือนมัน

หาง: มนุษย์ไม่มีหางไว้บอกความโกรธหรือความสุข

กลิ่น: มนุษย์พยายามกลบ "ภาษาที่จริงใจ" (กลิ่นตัว) ด้วยสารเคมีหอมๆ จนอ่านใจยาก

"เมี้ยว" ถ่านครางเบาๆ พร้อมกับเดินไปคลอเคลียที่ขาแล้วยกหางม้วนเป็นรูปคำถาม มันกำลังถามว่า “เย็นนี้มีปลาไหม?” แต่สิ่งที่มนุษย์ทำคือการอุ้มมันขึ้นมาแล้วส่งเสียง "งุ้งงิ้ง" ที่ฟังดูไร้สาระที่สุดในโลก

พวกมนุษย์นี่น่าสงสารจริงๆ ถ่านคิด เกิดมาพิการทางการสื่อสาร พูด (ด้วยท่าทางและกลิ่น) ก็ไม่ได้ เอาแต่พ่นลมออกจากปากประหลาดๆ ไปวันๆ มันถอนหายใจยาว ก่อนจะงับมือเจ้านายเบาๆ เป็นสัญญาณว่า "พอได้แล้ว" แต่เจ้านายกลับหัวเราะแล้วบอกว่า "อุ๊ย! อยากเล่นเหรอจ๊ะ?"

เห็นไหมล่ะ... สอนเท่าไหร่ก็ไม่จำจริงๆ

เมื่อเราเป็นฝ่าย "พูดไม่ได้" ในสายตาสัตว์โลก

มนุษยชาติภูมิใจใน "ภาษา" ของตนเองมานับหมื่นปี เราสร้างอารยธรรมผ่านตัวอักษรและการออกเสียงที่ซับซ้อน จนเราเผลอตัดสินสัตว์ชนิดอื่นว่า "พูดไม่ได้" หรือ "สื่อสารไม่เป็น" ถ้าเราลองมองโลกจากมุมของสัตว์บ้าง เราอาจพบความจริงที่น่าตกใจว่า ในโลกของธรรมชาติ มนุษย์ต่างหากที่เป็นฝ่ายสื่อสารบกพร่อง

 เมื่อหูของเราหนาเกินไป

มนุษย์ได้ยินเสียงในช่วงความถี่ประมาณ 20 Hz ถึง 20,000 Hz เท่านั้น แต่โลกใบนี้เต็มไปด้วย "บทสนทนา" ที่เราเข้าไม่ถึง

ช้าง: สื่อสารกันผ่านคลื่นเสียงความถี่ต่ำ ที่เดินทางได้ไกลหลายกิโลเมตรผ่านพื้นดิน ในขณะที่เรายืนข้างช้าง เราอาจคิดว่ามันเงียบ แต่จริงๆ มันอาจกำลังตะโกนคุยกับเพื่อนที่อยู่อีกฟากของป่า

โลมา: ใช้คลื่นเสียงความถี่สูง ในการระบุตำแหน่งและส่งข้อมูลที่ซับซ้อนจนนักวิทยาศาสตร์เชื่อว่ามันอาจเป็น "ภาษารูปภาพ"

สำหรับสัตว์เหล่านี้ มนุษย์คือสิ่งมีชีวิตที่หูหนวกกึ่งหนึ่ง เราพลาดข้อมูลมหาศาลที่ลอยอยู่ในอากาศเพียงเพราะประสาทสัมผัสเราไม่ถึง

ภาษาเคมีและกลิ่น

สุนัขมีเซลล์รับกลิ่นมากกว่ามนุษย์ถึง 40 เท่า สำหรับพวกมัน เสาไฟฟ้าต้นหนึ่งไม่ได้มีไว้แค่ฉี่ แต่มันคือ "บอร์ดประชาสัมพันธ์" ที่บอกว่าใครเพิ่งผ่านไป สุขภาพเป็นอย่างไร อารมณ์ดีไหม หรือกำลังหาคู่หรือเปล่า เมื่อเราพาสุนัขไปเดินเล่นแล้วเราพยายามลากมันให้เดินต่อในขณะที่มันกำลังดมฟุดฟิด สุนัขอาจมองว่าเรา "ตาบอดต่อโลกแห่งความจริง" เรามองเห็นแต่ภาพ แต่เราอ่าน "เนื้อหา" ของสถานที่นั้นไม่ออกเลย

ภาษากาย

สัตว์ส่วนใหญ่สื่อสารผ่านท่วงท่า อย่างละเอียดอ่อน การกระดิกหูเพียงมิลลิเมตรเดียวของม้า หรือการขยายตัวของรูม่านตาในแมว คือการประกาศเจตนารมณ์ที่ชัดเจน มนุษย์มักใช้ "คำพูด" จนละเลย "ท่าทาง" เรามักเดินเข้าไปกอดสุนัขด้วยความรัก ทั้งที่ร่างกายสุนัขเกร็งเครียดและส่งสัญญาณบอกว่า "อย่าเข้ามา" ในมุมมองของสัตว์ มนุษย์เป็นพวก "พูดไม่รู้เรื่อง" และชอบละเมิดมารยาททางสังคมของป่าอยู่เสมอ

ความฉลาดที่แตกต่าง

การที่เราบอกว่าสัตว์ "พูดไม่ได้" เป็นเพราะเราเอาบรรทัดฐานของมนุษย์ไปจับ เราคาดหวังว่าการสื่อสารต้องเป็นประโยค มีไวยากรณ์ แต่ในความเป็นจริง ธรรมชาติมีวิถีการส่งต่อข้อมูลที่ล้ำลึกกว่านั้น

ผึ้ง สื่อสารตำแหน่งอาหารผ่านการเต้นระบำ (Waggle Dance) ซึ่งคำนวณตามองศาของดวงอาทิตย์ วาฬ ิมีเพลงประจำฝูงที่เปลี่ยนไปตามยุคสมัยเหมือนเพลงฮิตในชาร์ต

การรับฟังโดยไร้เสียง

หากถามว่าสัตว์มองว่าเรา "พูดไม่ได้" หรือเปล่า? คำตอบน่าจะเป็น "ใช่" ในความหมายที่ว่าเราไม่สามารถสื่อสารในระดับที่พวกมันใช้กันได้ เราเหมือนคนแปลกหน้าในงานปาร์ตี้ที่ทุกคนคุยกันด้วยรหัสลับ แต่เราเอาแต่ตะโกนเสียงดังในภาษาที่ไม่มีใครเข้าใจ

การทำความเข้าใจเรื่องนี้ช่วยให้เรามีความเมตตามากขึ้น มันเตือนให้เราพึงระลึกว่า เราไม่ใช่สิ่งมีชีวิตเดียวที่มี "เสียง" เพียงแต่เสียงของคนอื่นอาจดังอยู่ในคลื่นความถี่ที่เราไม่ได้เปิดใจฟังเท่านั้นเอง

บทความที่คุณอาจชอบ

คืน “ของเน่า” ให้เจ้าของ: เลิกแบกขยะคนอื่น แล้วกลับมาใช้ชีวิตเพื่อตัวเอง

ถ้า "ส้ม" ไม่ได้มีสีส้ม เราจะยังเรียกมันว่า "ส้ม" อยู่ไหม?

 มองหา กับ มองเห็น : เมื่อคำตอบของชีวิตไม่ได้มีเพียงหนึ่งเดียว